T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı

(Mükellef Hizmetleri Usul Grup Müdürlüğü)

Sayı     : B.07.1.GİB.4.06.18.02/32232- 

Konu  :

………………….. Federasyonu Başkanlığı

İlgi       : ../../2006 tarihli ve ….. sayılı dilekçeniz.

İlgi dilekçeniz incelenmiş ve gerekli açıklamalara aşağıda yer verilmiştir.

1-Kurumlar Vergisi Yönünden Değerlendirme:

3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanuna göre kurulan Türkiye …….. Federasyonu Başkanlığı vergi uygulamaları bakımından statüsü itibariyle dernek olarak kabul edilmektedir.

03/06/1949 tarihli ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile ek ve değişiklikleri 01/01/2006 tarihinden geçerli olmak üzere 21/06/2006 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmış olup, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ise 21/06/2006 tarih ve 26205 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, derneklere ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, derneğin tüzel kişiliği ise mükellefiyet dışında bırakılmıştır.

Aynı Kanunun 2 nci maddesinin 5 ve 6 numaralı bentlerinde, derneklere ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmelerin derneklerin iktisadi işletmeleri olduğu, derneklere ait iktisadi işletmelerin kazanç amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.

Bu hükme göre, dernekler tüzel kişiliği itibariyle kurumlar vergisi mükellefi olmayacak, şayet varsa iktisadi işletmeleri vergiye tabi olacaktır.

Öte yandan yine aynı Kanunun 35 inci maddesinde, diğer kanunlardaki muafiyet, istisna ve indirimlere ilişkin hükümlerin, kurumlar vergisi bakımından geçersiz olduğu, kurumlar vergisi ile ilgili muafiyet, istisna ve indirimlere ilişkin hükümlerin, ancak bu Kanun, Gelir Vergisi Kanunu ve Vergi Usul Kanununa hüküm eklenmek veya bu kanunlarda değişiklik yapılmak suretiyle düzenleneceği hükmüne yer verilmiş olup, sözkonusu Kanunun Geçici 1 inci maddesinin 9 numaralı bendinde ise, bu Kanunun yürürlüğünden önce kurumlar vergisine ilişkin olarak başka kanunlarda yer alan muafiyet, istisna ve indirimler bakımından 35 inci madde hükmünün uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ile yürürlükten kaldırılan 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin 17 numaralı bendinde, özel kanunlarla veya Devletin kanunlarının verdiği yetkiye dayanarak akdettiği mukavelelerle kurumlar vergisinden veya her türlü vergi ve resimden muaf tutulan kurumların kurumlar vergisinden muaf tutulacağı hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanuna 5105 sayılı Kanunla eklenen ek 9 uncu maddesinde; “… Özerk federasyonların tüm gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. …” hükmüne yer verilmiştir.

Bu itibarla, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 31/05/2006 tarihinde özerklik kazanan Türkiye ……… Federasyonunun ana statüsünde belirtilen tüm gelirleri dolayısıyla kurumlar vergisine tabi tutulmaması gerekmektedir.

2-Gelir Vergisi Yönünden Değerlendirme:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun vergi kesintisi başlıklı 15 inci maddesinde, kimlerin hangi ödemeler üzerinden tevkifat yapacağı bentler halinde sayılmıştır. Federasyonlar da vergi uygulamaları bakımından statüsü itibariyle dernek olarak kabul edildiğinden, anılan bentlerde yer alan ödemeleri yapmaları halinde, adı geçen Federasyon tarafından sözkonusu ödemeler üzerinden tevkifat yapılması gerekmektedir.

3-Damga Vergisi Yönünden Değerlendirme:

Bilindiği üzere, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 nci maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olacağı, bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği, 3 üncü maddesinde damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan Kanunun 8 inci maddesinde ise bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.

3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun Ek Madde 9 un 1 inci fıkrasında, federasyonların talepte bulunmaları durumunda Merkez Danışma Kurulunun uygun görüşü, Genel Müdürlüğün bağlı olduğu Bakanın teklifi ve Başbakanın onayı ile idari ve mali özerklik verilebileceği ve federasyonun kuruluşuna ilişkin kararın, Resmi Gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazanılacağı, değişik (28/04/2005 tarih ve 5340/2 md.) 9 uncu fıkrasında ise, özerk federasyonların tüm gelirlerinin her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olacağı ve özerk federasyonların her türlü faaliyet ve işlemlerinin Genel Müdürlüğün bağlı olduğu Bakanlığın denetimine tabi olduğu belirtilmiştir.

Federasyon Başkanlığının idari ve mali açıdan özerk olmasına ilişkin Özerklik Kararının, 31/05/2006 tarih ve 26184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanması ile tüzel kişilik kazandığı anlaşılmıştır.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Özerk Spor Federasyonları Çerçeve Statüsü          4 üncü maddesinde, özerk federasyonun 3289 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesi hükümlerine göre oluşturularak tüzel kişilik kazanan ve özel hukuk hükümlerine tabi, federasyonu ifade ettiği belirtilmiştir.

Bu durumda, genel bütçeli olan Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne bağlı olmakla birlikte idari ve mali açıdan özerk olması sebebiyle ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olan Federasyon Başkanlığının, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8 inci maddesine göre resmi daire kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayıp, Federasyon Başkanlığının düzenlediği veya taraf olduğu 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda yer alan kağıtlar bakımından damga vergisi mükellefiyetinin bulunacağı tabiidir.

Ancak, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun değişik Ek 9 uncu maddesinin 9 uncu fıkrası gereği, Federasyonun tüm gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olacağı hüküm altına alındığından Federasyon ile kişiler arasında sadece gelirlerine yönelik olarak düzenlenen kağıtlara ait damga vergisinin kişiler tarafından ödenmesi gerekmekle birlikte, sözkonusu verginin kişiler tarafından ödenmemesi veya eksik ödenmesi durumunda Federasyonun 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi gereğince müteselsil sorumluluğu bulunmaktadır.

Diğer taraftan, Federasyonun gelirlerine yönelik olarak somut olaya dayanan işlemlerle ilgili düzenlenen kağıtlar ile bilgi ve belgelerin Vergi Dairesi Başkanlığımıza gönderilmesi halinde ayrıca değerlendirme yapılabilecektir.

4-Katma Değer Vergisi Yönünden Değerlendirme:

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1 inci maddesinde ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olacağı hükme bağlanmıştır.

Bu nedenle, vergi uygulamaları bakımından dernek olarak kabul edilen Türkiye ……… Federasyonu Başkanlığının iktisadi işletme oluşturan faaliyetleri katma değer vergisinin konusuna girmektedir.

Dilekçenizde belirtilen faaliyetlerden Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü bütçesinden ayrılan paylar ve projelerin desteklenmesi için aktarılan kaynaklar, ceza ve itiraz gelirleri ile yardım ve bağışlar dışında kalan diğer gelirler iktisadi işletme oluşturmaktadır.

Ayrıca, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna 5105 sayılı Kanunla eklenen Ek 9 uncu maddede yer alan “… Özerk federasyonların tüm gelirleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. …” hükmü katma değer vergisi yönünden bir muafiyet veya istisna getirmediğinden oluşan iktisadi işletme nedeniyle yapılan teslim ve hizmetler için katma değer vergisi hesaplanacaktır.

Diğer taraftan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 29/1 inci maddesinde mükelleflerin yaptıkları vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça faaliyetlerine ilişkin vergilerin indirim konusu yapılabileceği hükme bağlanmıştır.

Bu hüküm gereğince, vergiye tabi işlemleriniz üzerinden hesaplanan katma değer vergisinden sadece vergiye tabi işlemler için yüklenilen katma değer vergilerinin indirilmesi mümkündür. Bu nedenle vergiye tabi olmayan işlemler nedeniyle ödenen katma değer vergilerinin indirim konusu yapılması sözkonusu olmayıp, bu vergilerin gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınması gerekmektedir.

5) Vergi Usul Kanunu Yönünden:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinde; “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler;

1- Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;

2- Serbest meslek erbabına;

3- Kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara;

4- Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;

5- Vergiden muaf esnafa;

Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.

(4444 sayılı Kanunun 13/C-4 maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 14/8/1999) Yukarıdakiler dışında kalanların, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenlerden ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerden satın aldıkları emtia veya onlara yaptırdıkları iş bedelinin (1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere) 520-YTL’yi geçmesi veya bedeli 520-YTL’den az olsa dahi istemeleri halinde emtiayı satanın veya işi yapanın fatura vermesi mecburidir.” hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan, 164 seri no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde; “… Genel ve Katma Bütçeli İdarelere, İl Özel İdarelerine, Belediyeler ve Köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde tanımı yapılan teşebbüs, teşekkül, kuruluş, müessese, bağlı ortaklık, iştirak ve işletmeler tasdik mecburiyetine tabi olmaksızın Vergi Usul Kanununun ilgili hükümlerine göre yukarıda sayılan belgeleri düzenleyeceklerdir.

Ancak bu kuruluşlar kullanacakları belgelerin üzerine, “Vergi Usul Kanunu Hükümlerine Tabi Değildir.” ibaresini kaşe ile basacaklar veya matbaa baskısı ile belirteceklerdir.” denilmektedir.

Bu belgelerin düzenlenmesi sırasında Vergi Usul Kanunu Yönetmelik hükümlerine göre anlaşmalı matbaalara veya 164 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca notere tasdik ettirmeleri şartı aranmamakta ancak, düzenlenen belgede bulunması zorunlu asgari bilgilerin yer alması gerekmektedir.

Vergi Usul Kanunu Uyarınca Vergi Mükellefleri Tarafından Kullanılan Belgelerin Basım ve Dağıtımı Hakkında Yönetmeliğin verdiği izin gereği bu tür belgeleri kullanan işletmelerden kurumlar vergisinden muaf olanların kullanacakları belgelere “Kurumlar vergisinden muaftır” şerhi koyarak kullanacakları 206 seri no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmıştır.

Yukarıda yer alan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Başkanlığınızın kurumlar vergisi mükellefiyeti olmamakla birlikte katma değer vergisi veya gelir vergisi tevkifatı yönünden vergi mükellefiyetinizin bulunması nedeniyle kullanacağınız belgeleri notere onaylatmadan veya anlaşmalı matbaalara bastırmadan kullanmanız mümkün bulunmaktadır.

Ancak, kurumlar vergisinden muaf olmanız nedeniyle belgelerinize “Kurumlar Vergisinden Muaftır” şerhini koymanız gerekmektedir.

Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Defter Tutacaklar” başlıklı 172 nci maddesinde; “Aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler bu Kanunun esaslarına göre defter tutmaya mecburdurlar:

1. Ticaret ve sanat erbabı;

2. Ticaret şirketleri;

3. İktisadi kamu müesseseleri;

4. (2365 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle değişen bent) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler;

5. Serbest meslek erbabı;

6. Çiftçiler.

(2365 sayılı Kanunun 24 üncü maddesiyle değişen fıkra) İktisadi kamu müesseseleriyle dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutma bakımından tüccarların tabi oldukları hükümlere tabidirler.” hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanunun, “İstisnalar” başlıklı 173 üncü maddesinde ise; “Defter tutma mecburiyeti aşağıda yazılı gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanmaz:

1. Gelir vergisinden (4369 sayılı Kanunun 81/A-6 ncı maddesiyle değişen ibare) muaf olan esnaf ve gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler;

2. (4369 sayılı Kanunun 81/A-5 inci maddesiyle değişen ibare) Gelir Vergisi Kanununa göre kazançları basit usulde tesbit edilenler;

3. Kurumlar vergisinden muaf olan:

a) İktisadi kamu müesseseleri;

b) (2365 sayılı Kanunun 25 inci maddesiyle değişen bent) Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler

Yukardaki istisna hükümlerinin gelir veya kurumlar vergilerinden muaf olmakla beraber diğer vergilerden birine tabi olan ve bu vergileri götürü usulde tespit edilmiyen mükelleflerin muaf olmadıkları vergiler için tutacakları defterlere şümulü yoktur.” hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla, madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, dernek ve vakıflar defter tutma mecburiyeti bulunanlar arasında sayılmamış, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler defter tutma mecburiyeti kapsamına alınmıştır. Ancak, bu tüzel kişilerden kurumlar vergisinden muaf olan dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerin defter tutma mecburiyetleri olmamakla beraber, diğer vergilerden birine tabi olmamaları şartıyla istisna kapsamına alınmışlardır.

Buna göre, 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun Ek 9 uncu maddesine göre özerkliğe kavuşturulan Federasyonunuz, vergi uygulamaları bakımından statüsü itibariyle dernek olarak kabul edildiğinden, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, gerek federasyonunuzun gerekse kurumlar vergisinden muaf olmak şartıyla, federasyonunuza bağlı iktisadi işletmenizin defter tutma mecburiyeti bulunmamaktadır. Ancak kurumlar vergisinden muaf olmakla beraber diğer vergilerden birine tabi olunduğu takdirde bu vergi bakımından gerekli olan defterlerin bulunması halinde söz konusu defterlerin tutulması gerekeceği tabiidir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.