T.C.

ANKARA VALİLİĞİ

İl Defterdarlığı

Usul Gelir Müdürlüğü

SAYI   :  B.07.4.DEF.0.06.14/

KONU : Araç satışından kar çıkması halinde,amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satışından elde edilen kazançlarda serbest meslek erbabının da yenileme fonuna ilişkin hükümlerden yararlanıp yararlanmayacağı

İlgi:                    gün ve                  sayılı dilekçeniz.

İlgi dilekçenizde;

-              Dairesi Müdürlüğünün                  vergi numarasında serbest meslek faaliyetinden dolayı kayıtlı mükellefi olduğunuzu, 1998 yılı Şubat ayında araç satın aldığınızı, arabanızı 1999 yılında demirbaş ve amortisman listesine kayıt ettiğinizi, aracın 1999 yılı  değerinin 2.000.000.000.-TL olduğunu ve o tarihten itibaren amortisman ayırmadığınızı, aracı 2004 yılı Eylül ayında 8.120.000.000.-TL’ ye sattığınızı ve yenisini aldığınızı, alış ve satış arasındaki fark 6.120.000.000.-TL olduğundan defter kaydına göre kar elde ettiğinizi,

 -Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298 maddesi hükümlerine göre, enflasyon düzeltmesi uygulandığında aracın alış değerinin 11.730.660.000.-TL olduğunu, ayrıca uygulanacak TEFE katsayısında 1999 yılı Ocak ayının mı, yoksa arabanın gerçek alış tarihi olan 1998 yılı Şubat ayının mı esas alınacağı,

- Aracın, satış değeri ile Vergi Usul Kanununun Mükerrer 298 madde hükümleri uygulandıktan sonra bulunan alış değeri arasındaki farkın 3.610.660.000.-TL zarar olduğunu, oluşan bu zararın kanunen kabul edilen bir zarar mı olduğu,  bu zararın serbest meslek kazanç bildiriminde gösterilmesinin uygun olup olmayacağı,

-Araç satışında kar  çıkması halinde, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satışından elde edilen kazançlarda serbest meslek erbabının da yenileme fonuna ilişkin hükümlerinden  faydalanıp, faydalanamayacağı hususunda  Defterdarlığımızdan  görüş talep edilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun Mükerrer  298. maddesinde; “ A) Mali tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

1.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde % 100’ den ve içinde bulunulan hesap döneminde % 10’dan fazla olması halinde mali tablolarını  enflasyon düzeltmesine tabii tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki  şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.                                          

Enflasyon fark hesapları; parasal olmayan kıymetlerin düzeltme işlemi sonrası değeri ile düzeltme öncesi değeri arasındaki farkların kaydedildiği hesapları,

…

ifade eder.

...

Enflasyon düzeltmesine tabi tutulan değerlerin elden çıkarılması halinde, bunlara ilişkin enflasyon düzeltme farkları maliyet addolunur…

6. Amortismanlar ve itfa payları, düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanır.

Kazançlarını işletme hesabı esasına göre tespit eden mükellefler ile serbest meslek erbabı da amortismana tabi iktisadi kıymetlerini bu maddede belirtilen hükümlere göre düzeltilmiş tutarları üzerinden amortismana tabi tutabilirler.

...” denilmektedir.

Yukarıda yazılı madde hükümlerine göre, mükelleflerin enflasyon düzeltmesi yapabilmesi için bilanço esasına göre defter tutması gerekmektedir. Ancak İşletme hesabı esasına göre tespit edilen mükellefler ile serbest meslek erbabı da  amortismana tabi iktisadi kıymetlerini enflasyon düzeltmesine tabi tutabileceklerdir. Bu mükelleflerin amortismana tabi iktisadi kıymetleri elden çıkarmaları halinde enflasyona göre düzeltilmiş değerler maliyet olarak kabul edilecektir.

Buna göre, aracın  maliyet bedelinin deftere  kayıt tarihi itibariyle belirlenen düzeltme katsayısı ile endekslenmesi sonucunda  bulunan artırılmış maliyet bedelinin maliyet olarak addedilerek  enflasyon farkı hesabına alınması ve enflasyon düzeltme hesabı ile birlikte muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.

  Ayrıca, aracın satış bedeli tutarından artırılmış maliyet bedeli tutarı çıkartılarak  oluşan müspet farkın  kar olarak dikkate alınması,  satış sonrası zarar çıkması durumunda ise amortismana tabi kıymetlerle sınırlı olmak üzere bu zararın kanunen kabul edilen zarar olarak dikkate alınması gerekmektedir. 

   Yine aynı Kanunun 328 inci maddesinde;  “.....

Şu kadar ki, satılan iktisadi kıymetlerin yenilenmesi, işin mahiyetine göre zaruri bulunur veya bu hususta işletmeyi idare edenlerce karar verilmiş ve teşebbüse geçilmiş olursa bu takdirde, satıştan tahassül eden kar, yenileme giderlerini karşılamak üzere, pasifte geçici bir hesapta azami üç yıl süre ile tutulabilir. Her ne sebeple olursa olsun bu süre içinde kullanılmamış olan karlar üçüncü yılın vergi matrahına eklenir. Üç yıldan önce terki, devri veya işletmenin tasfiyesi halinde bu karlar o yılın matrahına eklenir.”.....hükmü yer almaktadır.

Buna göre, amortisman listesinde kayıtlı binek otomobilinizi satıp, 3 yıl içinde yenisini almanız halinde Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesinde yazılı yenileme fonu uygulamasından  yararlanmanız mümkün bulunmaktadır.

Bilgi edinilmesini  rica ederim.