T.C.

ANKARA VALİLİĞİ

İl Defterdarlığı Usul Gelir Müdürlüğü

Sayı  : B.07.4.DEF.0.06.14/32Mük 298

Konu: ….tarihli bilançonun düzeltilmesi sonucu oluşan kar zararın taşıma katsayısı kullanılarak düzeltilip düzeltilmeyeceği

İlgi:                 /2005 tarihli ve          sayılı yazınız ekinde   /     /2005 tarihli elektronik posta aracılığı ile Defterdarlık bilgi edinme birimine gönderilen elektronik posta. 

İlgi dilekçede;

                      /       /2003 tarihli bilançonun düzeltilmesi sonucu oluşan kar zararın taşıma katsayısı kullanılarak düzeltilip düzeltilmeyeceği hususunda görüşümüzün kurumlar vergisi beyanname verme süresi bitmeden bildirilmesi  istenilmiştir.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Enflasyon düzeltilmesi ve yeniden değerleme oranı” başlıklı mükerrer 298 inci maddesinde; (5024 sayılı Kanunun 2 inci maddesiyle değişen şekli) (1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere) A) Mali tablolarda yer alan parasal olmayan kıymetler aşağıdaki hükümlere göre enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.

1. Kazançlarını bilanço esasına göre tespit eden gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri fiyat endeksindeki artışın, içinde bulunulan dönem dahil son üç hesap döneminde % 100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutarlar. Enflasyon düzeltmesi uygulaması, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona erer.…

j) Taşıma; mali tablolardaki parasal ve parasal olmayan tutarların, taşıma katsayısı kullanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanması işlemini,

k) Taşıma katsayısı; mali tabloların ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki dönemin sonundaki  (yıl içinde işe başlayanlarda, işe başlanılan aya ilişkin) fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayıyı, 

Düzeltme sonucu bulunan tutarlar, izleyen dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınır…” denilmektedir.

Diğer taraftan, Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre yapılacak düzeltme işleminde uygulanacak usul ve esasların yer aldığı 338 Sıra No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin, 3.2. Taşıma Katsayısı” başlıklı bölümünde;

Düzeltme işlemine tabi tutulacak mali tabloda yer alan iktisadi kıymetlerden bazılarının düzeltmeye esas tarihleri, düzeltme yapılmış bir tarihten öncesine gidebilir. Bu takdirde bu tür iktisadi kıymetler için yeniden düzeltmeye esas tarihe kadar inerek, uygun düzeltme katsayısını bulmaya gerek yoktur; düzeltme yapılan en son mali tabloda, bu iktisadi kıymete ait değerlerin uygun bir katsayı ile çarpılması düzeltme işlemi için yeterlidir.

Mali tablolardaki parasal ve parasal olmayan tutarların, taşıma katsayısı kullanılarak ilgili dönemin sonundaki yeni değerlerinin hesaplanmasına “taşıma” denilir ve hesaplama işlemi “taşıma katsayısı” kullanılarak yapılır…” hükmü yer almaktadır.

Konu ile ilgili olarak; Bakanlığımızca yayımlanan 17 No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerin “18. 31/12/2003 Tarihli Bilançonun Düzeltilmesi Sonucu Oluşan Geçmiş Yıllar Kar veya Zararı”  başlıklı bölümünde; 31/12/2003 tarihli bilançonun düzeltilmesi sonucu oluşan geçmiş yıllar kar veya zararları, kaydedildiği Geçmiş Yıllar Kar/ Zararları Hesabının alt hesabında izlenmeye devam edilecek ve sonraki dönemlerde Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi ve 338 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde yer alan esaslara göre düzeltme işlemine tabi tutulacaktır.

Vergi Usul Kanununun 5228 sayılı Kanunla değişik geçici 25 inci maddesinin (g) bendi ile mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (5) numaralı bendinde yer alan hükme istinaden, öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları, düzeltme sonucu oluşan söz konusu geçmiş yıl zararlarına mahsup veya kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilecek ve bu işlemler kar dağıtımı sayılmayacaktır.” hükmü yer almıştır.

Yine 14 No.lu Vergi Usul Kanunu Sirkülerin 5. bölümünde; 2004 yılı geçici vergi dönemlerinde düzeltme yapmayan mükellefler, (2004 takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi veya kurumlar vergisi beyannamelerinin verilme tarihine kadar) 31/12/2003 tarihli bilançolarını Vergi Usul Kanununun geçici 25 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklar, 01/01/2004 açılış kayıtlarının düzeltilmiş 31/12/2003 bilançosuna dayandığı varsayımıyla 31/12/2004 tarihli bilançoya ulaşacaklar, 31/12/2004 tarihli bilançolarını da Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesine göre enflasyon düzeltmesine tabi tutacaklardır.

31/12/2004 tarihli bilançonun düzeltilmesinde kullanılacak taşıma katsayısı, bilançonun ait olduğu aya (Aralık 2004) ilişkin fiyat endeksinin, bir önceki hesap döneminin sonundaki aya (Aralık 2003) ilişkin fiyat endeksine bölünmesiyle elde edilen katsayı olacaktır.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Yukarıda yer alan hükümlere göre; dönem kar zararı tespit edilirken; öncelikle, dönem başı (açılış) bilançosunda yer alan parasal olmayan kıymetler enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak. düzeltme işleminden sonra, bilançonun aktif ve pasifi arasındaki fark, geçmiş yıllar kar veya zararını verecektir.

Daha sonra, dönem sonu (kapanış) bilançosunda yer alan parasal olmayan kıymetler düzeltilerek düzeltilmiş bilançoya ulaşılacak, dönem kar veya zararının bulunabilmesi için, düzeltilmiş açılış ve kapanış bilançolarında yer alan özkaynaklar arasındaki fark hesaplanacaktır. Ancak bu farkı hesaplayabilmek için dönem başı düzeltilmiş özkaynakların dönem sonu para cinsinden ifade edilmesi, yani dönem sonuna taşınması gerekecek taşıma işlemi yapıldıktan sonra düzeltilmiş iki bilançonun özkaynakları arasındaki fark dönem kar veya zararını verecektir.  

Buna göre; ilk defa yapılan düzeltmelerde yeniden değerleme gibi fonlar sıfırlanacak, bu işlemden sonra  düzeltilmiş aktif toplamı ile düzeltilmiş pasif toplamı arasındaki fark, açılış döneminin ve geçmiş yılların düzeltilmiş kar/zararını verecektir. Cari dönemin düzeltilmiş karını hesaplayabilmek için açılış bilançosunda hesaplanan geçmiş yıl kar ve zararları dönemin taşıma katsayısı ile cari dönem sonuna taşınacaktır. Açılış bilançosunda yer alan geçmiş yıl kar/zararının taşınmış tutarı, cari dönemde hesaplanan fark tutarından düşülecek böylece cari dönemin düzeltilmiş kar zararına ulaşılacaktır.

Bilgi edinilmesini rica ederim.