T.C.

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı

(Mükellef Hizmetleri Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü)

SAYI     : DEF.0.06.11/KVK-13007-…….

KONU   :

…………………………..KOOPERATİFİ

İLGİ      : …….06/2004 tarihli dilekçeniz.   

 İlgi dilekçenizle kooperatifinizin, …… tarihinde yapılan olağan genel kurulunda tasfiye edilerek site yönetimine geçilmesinin kararlaştırıldığı belirtilerek, aktifine kayıtlı bulunan gayrimenkulleri ve demirbaşları site yönetimine devretmesi durumunda kurumlar ve katma değer vergisine tabi olup olmayacağı ile tabi olunacak ise katma değer vergisi  oranı ile gayrimenkullerin devrinde kullanılacak belgeler hususlarında  görüş istenilmektedir.

5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 7’ nci maddesinin 2362 sayılı Kanunla değişik 16 numaralı bendinde, kooperatiflerin esas mukavelelerinde;

a- Sermaye üzerinden kazanç dağıtmamak,

b- İdare meclisi başkan ve üyelerine kazanç üzerinden hisse vermemek,

c- İhtiyat akçelerini ortaklara dağıtmamak,

d-Münhasıran ortaklarıyla iş görülmesine dair hükümler bulunması şartı ile kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf olacağı belirtilmiştir.

Ayrıca, 29.07.1998 tarihinden geçerli olmak üzere 4369 sayılı Kanunun 81/D-7’ nci maddesiyle aynı bendin parantez içi hükmü “Esas mukavelelerinde yukarıdaki şartlar mevcut olmakla beraber fiilen bu kayıt ve şartlara uymayan kooperatifler ile faaliyete geçen üst kuruluşlara girmeyen kooperatifler muafiyetten faydalanamaz.” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu itibarla, kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden faydalanabilmesi için ;

1- Kurumlar Vergisi Kanununun 7/16’ ncı maddesindeki muafiyet şartlarının ana sözleşmelerinde yazılı bulunması,

2- Yukarıda belirtilen muafiyet şartlarının anasözleşmede yazılı olmasının yanı sıra, fiiliyatta da bu kayıt ve şartlara uyulması,

3- Kooperatiflerin faaliyet gösterdikleri alanda faaliyete geçen bir üst kuruluşa girmiş olmaları,

gerekmektedir.

Kurumlar vergisi muafiyeti ile ilgili gerekli muafiyet şartlarından yönetim ve denetim kurulu üyelerine kazanç üzerinden hisse vermemek, ihtiyat akçelerini ortaklara dağıtmamak ve münhasıran ortaklarıyla iş görmek şartları kooperatife ait anasözleşmenin 70’ inci maddesinde açıkça yazılı olup, yine aynı maddede gelir gider farkının % 1’i 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 94’ üncü maddesi uyarınca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı emrindeki fona yatırıldıktan sonra ortaklarla yapılan işlemlerden doğmuş bulunan farkın tamamının yedek akçeye ayrılması emredilmiştir

Maddede yedek akçelerin ortaklara dağıtılmayacağı açıkça belirtildiğinden, kooperatifin  “Sermaye üzerinden kazanç dağıtması”nın fiilen mümkün bulunmadığı, bu nedenle, anılan kooperatife ait anasözleşmede “Sermaye üzerinden kazanç dağıtmamak” şartının da zımnen yer aldığı görülmüştür.

Buna göre, T.Ticaret Sicili Gazetesi’nde yayınlanan kooperatifinize  ait ….tarihli anasözleşmenin 70’ inci maddesinde gerekli muafiyet şartlarının yazılı olduğu anlaşılmış olup,  fiiliyatta da bu şartlar dahilinde faaliyet gösterilmesi kaydıyla (S.S…….Konut Yapı  Kooperatifleri Birliği’nin …… tarih ve ……/…. sayılı yazısından ……. tarihinden itibaren adı geçen üst birliğe üye olduğu ve üyeliğinin halen devam ettiği anlaşılmıştır.) kooperatifinizin üst birliğe üye olduğu tarihten itibaren kurumlar vergisinden muaf tutulması gerekir.

Öte yandan, kooperatifinize ait anasözleşmenin kooperatif amacı ile ilgili 6’ ncı maddesinin 3 ve 4 numaralı bentlerinde “Ortaklarının sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerekli tesisleri kurar, bu tesisleri işletir veya kiraya verir, ilgili kurum ve kuruluşlarla ortak çalışmalarda bulunabilir, gayrimenkul ve menkulleri iktisap eder, kiralar, kiraya verir, satar ve benzeri tasarruflarda bulunur, ayni haklar tesis eder.” hükmünün yazılı olması kooperatifin muafiyetini etkilemeyecektir.

Ancak, kooperatifinizin söz konusu tesisleri kurup işletmesi, gayrimenkulleri satın alması veya yaptırarak satması, bunları kiraya vermesi ile Kurumlar Vergisi Kanununun 7’ nci maddesinin 16 numaralı bendinde belirtilen şartlardan herhangi birini ihlal etmesi halinde, bu işlemlerin yapıldığı tarihten itibaren muafiyeti sona erecektir.

Buna göre,  kooperatifiniz tasfiye edilerek aktifinde bulunan demirbaşların ve gayrimenkullerin site yönetimine bedelsiz bırakılması halinde, bu işlem muafiyet şartlarının ihlali olarak görülmeyeceğinden bu faaliyetten dolayı kurumlar vergisine tabi tutulmaması gerekir.

 Diğer taraftan,  3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1’ inci maddesinde Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 4369 sayılı Kanunun 62’nci maddesiyle eklenen Geçici 15’ inci maddesinde;

“Bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce bina inşaat ruhsatı alınmış olan inşaatlara ilişkin olarak;

a)   Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri,

b) Sadece 150m²’yi aşmayan konutlara münhasır olmak üzere kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyelere yapılan inşaat taahhüt işleri,

Katma değer vergisinden müstesnadır.” hükmü yer almaktadır.

Öte yandan 4369 sayılı Kanunun 60’ıncı maddesiyle 3065 sayılı Kanunun 17’ nci maddesinin 4 numaralı fıkrasının sonuna eklenen ve 01.08.1998 tarihinden itibaren yürürlüğe giren (k) bendinde, konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimleri istisna kapsamına alınmıştır. Bu istisna sürekli olup, istisnanın uygulanması bakımından kooperatifler tarafından teslim edilen konutların net alanına ilişkin bir sınırlama söz konusu değildir.

Buna göre 4369 sayılı Kanunun 60’ ıncı ve 62’ nci maddesiyle eklenen ve yukarıda bahsedilen hükümler sadece konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimini ve kooperatiflere yapılan inşaat taahhüt işlerini kapsamaktadır.

Bu itibarla, kooperatifinizin aktifine kayıtlı demirbaşların ve gayrimenkullerin site yönetimine devrinde, Katma Değer Vergisi Kanununun 1/1’ inci maddesi hükmüne göre katma değer vergisi uygulanması gerekmekte olup, kooperatifinizin yapmış olduğu her türlü teslim ve hizmetlere, aynı Kanunun 28’ inci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 17.07.2002 tarih ve 2002/4480 sayılı Kararname Eki listelerde yer alan oranlarda, ekli listelerde yer almayan mal ve hizmet alımlarında ise genel oranda (%18) katma değer vergisi uygulanması gerekmekte olup, Bakanlar Kurulu Kararı ile KDV oranlarında herhangi bir değişiklik söz konusu olduğu takdirde yeniden belirlenen KDV oranlarının uygulanacağı tabidir.

Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununu 232’ nçi maddesinde kimlerin fatura kullanma mecburiyetinde oldukları sayılmış,  17 Kasım 1990 tarih ve 20698 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 206 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde ise kurumlar vergisinden muaf kurumların da yapmış oldukları işlemlerde kurumlar vergisinden muaftır ibaresinin yer aldığı faturaları kullanabilecekleri açıklanmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde kooperatifinizin aktifine kayıtlı bulunan demirbaşları ile gayrimenkulleri bedelsiz olarak site yönetimine devretmesi halinde kurumlar vergisinden muaf tutulması ve bedelsiz devir nedeniyle Katma Değer Vergisi Kanununun 27’ nci maddesine göre emsal bedel üzerinden katma değer vergisi hesaplayarak kurumlar vergisinden muaftır şerhinin yer aldığı fatura düzenlemesi gerekmektedir.

Bilgi edinilmesini rica ederim.